Choroba refluksowa przełyku to powszechny problem zdrowotny, który może znacząco wpływać na jakość życia. Szacuje się, że nawet 25% populacji europejskiej doświadcza uciążliwych objawów związanych z refluksem, takich jak zgaga czy ból brzucha. Stan ten, spowodowany nieprawidłowym zarzucaniem treści żołądkowej do przełyku, może prowadzić do poważnych powikłań, jeśli pozostanie nieleczony. Warto zrozumieć, jakie czynniki przyczyniają się do rozwoju choroby, jak ją diagnozować oraz jakie metody leczenia mogą przynieść ulgę. W obliczu rosnącej liczby przypadków refluksu, znajomość tej choroby staje się kluczowa dla wszystkich, którzy pragną zadbać o swoje zdrowie.
Co to jest choroba refluksowa (refluks) i jakie są jej przyczyny?
Refluks, znany również jako choroba refluksowa przełyku, to stan, w którym zawartość żołądka, wbrew naturalnemu kierunkowi, wraca do przełyku. Ten niepożądany ruch może powodować szereg uciążliwych dolegliwości lub prowadzić do groźnych powikłań zdrowotnych.
Za główną przyczynę refluksu uważa się zazwyczaj nieprawidłowe działanie dolnego zwieracza przełyku. Ten mięsień, który powinien zapobiegać cofaniu się treści, może być osłabiony lub rozluźniać się w niewłaściwych momentach, co otwiera drogę dla powracającego pokarmu i kwasu.
Jednak dysfunkcja zwieracza to nie jedyny czynnik ryzyka. Na rozwój choroby wpływają także inne elementy. Do czynników sprzyjających refluksowi zaliczamy:
- zaburzenia w opróżnianiu żołądka,
- obecność przepukliny rozworu przełykowego,
- nadwagę i otyłość,
- a także ciążę.
Jest to przypadłość dość często spotykana. Szacuje się, że dotyka ona znaczący odsetek populacji, szczególnie w Europie – problem ten może dotyczyć od 8,8% do nawet 25,9% osób.
Jakie są objawy choroby refluksowej przełyku?
Często pierwszymi sygnałami, że coś jest nie tak z przełykiem, są dobrze znane dolegliwości. Mowa o pieczeniu w przełyku, powszechnie zwanym zgagą, oraz nieprzyjemnym cofaniu się treści żołądkowej. To palące uczucie za mostkiem, które potrafi promieniować aż do gardła.
Do typowych przejawów refluksu zalicza się:
- pieczenie w przełyku, powszechnie zwane zgagą,
- nieprzyjemne cofanie się treści żołądkowej,
- kwaśne odbijanie,
- ból w nadbrzuszu,
- problemy z przełykaniem, znane jako dysfagia.
Nasilenie tych dolegliwości często następuje po jedzeniu, zwłaszcza obfitym czy tłustym. Leżenie na płasko także może je nasilić. Takie objawy potrafią dokuczać nawet do dwóch godzin po posiłku.
Refluks potrafi manifestować się również w sposób mniej oczywisty, poza typowymi objawami żołądkowymi. Możliwe są:
- ból w klatce piersiowej,
- chrypka,
- trudności z oddychaniem,
- nudności,
- uczucie dławienia, nierzadko budzące ze snu.
Wspomniane pieczenie za mostkiem to bardzo powszechna dolegliwość – zgaga dotyka ogromną część społeczeństwa. Szacunki mówią, że problem ten może występować nawet u 30% ludzi.
Jak lekarz stawia diagnozę choroby refluksowej?
Diagnoza zazwyczaj rozpoczyna się od szczegółowej rozmowy z pacjentem. Lekarz pyta o typowe dolegliwości, takie jak zgaga czy uczucie cofania się treści pokarmowej. Jeśli objawy są typowe, często pierwszym krokiem jest zalecenie zmiany stylu życia oraz wprowadzenie próbnego leczenia lekami z grupy inhibitorów pompy protonowej, trwającego zazwyczaj około ośmiu tygodni.
Jednak gdy ta wstępna terapia nie przynosi oczekiwanej poprawy, symptomy powracają lub pojawią się tak zwane „objawy alarmowe”, lekarz skieruje pacjenta na dodatkowe badania. Kluczowe metody to:
- endoskopia (gastroskopia), pozwalająca dokładnie ocenić stan błony śluzowej,
- 24-godzinne monitorowanie pH przełyku,
- badanie impedancji, precyzyjnie mierzące nasilenie refluksu.
Pamiętajmy również, że proces diagnostyczny ma na celu wykluczenie innych schorzeń, które mogą objawiać się w podobny sposób.
Jakie są skutki nieleczonej choroby refluksowej?
Zaniedbanie leczenia refluksu żołądkowo-przełykowego może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.
Jednym z najgroźniejszych powikłań jest przełyk Barretta – stan uznawany za przedrakowy, który rozwija się u około dziesięciu procent pacjentów z przewlekłym refluksem. Wymaga on regularnej kontroli endoskopowej, ponieważ istnieje niewielkie, bo rzędu pół procenta rocznie, ryzyko przekształcenia się w raka przełyku.
Co więcej, nieleczony refluks może powodować inne problemy, takie jak zwężenia przełyku, a także pojawianie się nadżerek i owrzodzeń. Wszystkie te schorzenia łącznie znacząco zwiększają ryzyko rozwoju raka gruczołowego przełyku.
Jakie są metody leczenia choroby refluksowej?
Walka z refluksem opiera się na kilku kluczowych filarach. Zacznijmy od codziennych nawyków, które mają ogromne znaczenie.
- zadbanie o prawidłową wagę ciała,
- dzielenie posiłków na mniejsze porcje spożywane częściej w ciągu dnia,
- unikanie alkoholu i papierosów,
- a także regularna aktywność fizyczna.
Gdy zmiany w stylu życia nie przynoszą wystarczającej ulgi, wkracza farmakoterapia. Najczęściej stosuje się inhibitory pompy protonowej – leki skutecznie zmniejszające produkcję kwasu w żołądku. Przy dłuższym stosowaniu dąży się do znalezienia najmniejszej skutecznej dawki.
Co jednak, gdy mimo leczenia farmakologicznego i modyfikacji stylu życia dolegliwości wciąż dokuczają? Wtedy rozważa się leczenie operacyjne.
Szczególnym przypadkiem są kobiety w ciąży – u nich często preferuje się podejście niefarmakologiczne. Okazuje się, że proste, domowe metody, w tym odpowiednio dobrana dieta, potrafią przynieść znaczną ulgę w objawach.
Dieta przy chorobie refluksowej – co warto wiedzieć?
Dieta ma fundamentalne znaczenie w leczeniu refluksu i stanowi jego kluczowy element.
Opiera się przede wszystkim na wyeliminowaniu pokarmów, które zaostrzają nieprzyjemne symptomy.
Szczególnie warto wyeliminować z diety:
- tłustych i smażonych dań,
- napojów gazowanych,
- czekolady,
- kawy,
- owoców cytrusowych.
Wprowadzenie tych zdrowych zmian w sposobie odżywiania jest niezbędne, ponieważ pozwala skuteczniej zapanować nad objawami choroby.
Redukcja spożycia tłustych potraw oraz gazowanych napojów to prosty, ale istotny krok w stronę lepszego samopoczucia.
